Sedef Buğday

DerslerAraştırmacılar

Osmanlıca arşiv belgesi okuma

Elinizde bir tapu, vakfiye, nüfus kaydı ya da mektup var ve okuyamıyorsunuz. Bu derste kendi belgenizle çalışıyoruz. Amaç genel bir kültür vermek değil; o belgeyi okuyabilmeniz.

Çevrim içi. Belgenizin fotoğrafını önceden gönderirseniz türünü ve zorluğunu söyleyebilirim.

Mimar Sinan
Türk Dili ve Edebiyatı
Eski Türk Dili
yüksek lisans
Pedagojik formasyon
İÜ-Cerrahpaşa
Kubbealtı Akademisi
Osmanlı arşiv belgeleri

Bunlardan biri sizseniz

Aşağıdakilerden birini okurken “bu tam olarak biziz” diyorsanız, doğru sayfadasınız.

Aile evrakıDedenizden kalan tapu, senet ya da mektup. Ne yazdığını merak ediyorsunuz; bazen hukuken de gerekiyor.
Tez kaynağıArşivden belge çektiniz ama okumak haftalarınızı alıyor. Başkasına okutmak hem pahalı hem de doğruluğunu denetleyemiyorsunuz.
Kurumsal araştırmaVakıf, dernek ya da şirket tarihçesi için eski evrakın okunması gerekiyor.
Arşivde çalışıyorsunuzTasnif ya da araştırma yapıyorsunuz ve okuma hızınızı artırmak istiyorsunuz.

Nasıl çalışıyoruz

Bu dersin kendi işleyişi. Genel bir yöntem anlatmıyorum; aşağıdakiler gerçekten yaptığımız sıra.

1
Önce belgeyi tanıyoruzHer belge türünün kendi kalıbı vardır. Bir tapu senedi, bir vakfiye ve bir arzuhal farklı başlar, farklı biter. Kalıbı bilmek okumanın yarısıdır; gerisi o kalıbın içini doldurmak.
2
Yazı türünü ayırt etmekRik’a, divanî, siyakat. Belgenin hangi kalemden çıktığı yazısından bellidir ve bu, neyin nerede yazacağını önceden söyler.
3
Satır satır, tahmin ettirmedenBirlikte okuyoruz. Takıldığınız yerde “şu olabilir” dedirtmiyorum; harfin neden o harf olduğunu gösteriyorum. Tahminle okunan belge, yanlış okunan belgedir.
4
Tarih ve rakamlarHicrî ve rumî tarihler, siyakat rakamları. Belgelerde en çok yanlış okunan kısım burasıdır ve en çok sonuç değiştiren kısım da.
5
Transkripsiyon ve sadeleştirmeOkuduğunuzu önce Latin harflerine aktarmak, sonra bugünün Türkçesine çevirmek. Akademik çalışmada ikisi ayrı ayrı gerekiyor ve karıştırılmaması gerekiyor.

Neleri kapsıyor

Belge türleriTapu, vakfiye, temettuat, nüfus kaydı, mektup, arzuhal.
Rik’aGünlük el yazısı.
DivanîResmî kalem yazısı.
SiyakatMali kayıtların yazısı ve kendine özgü rakamları.
Tarih sistemleriHicrî, rumî ve malî yıl; birbirine çevrilmesi.
DeğerlendirmeBelgenin ne olduğunu, kim tarafından ve ne için yazıldığını anlamak.

Dayanağı: Kubbealtı Akademisi, Osmanlı Arşiv Belgeleri Okuma ve Değerlendirme sertifikası.

Bu ders için sık sorulanlar

Belgemi önceden görebilir misiniz?

Evet, hatta böylesi daha iyi oluyor. Belgenin fotoğrafını paylaşırsanız türünü, yazısını ve zorluk seviyesini söyleyebilirim.

Buna göre kaç derste okuyabileceğimizi çok daha gerçekçi konuşuruz.

Ben öğrenmek yerine siz okusanız olmaz mı?

Tek bir belgeyse bunu konuşabiliriz. Ama benim işim öğretmek; çeviri bürosu değilim.

Düzenli olarak belge okumanız gerekiyorsa öğrenmek uzun vadede hem daha ucuz hem daha hızlı oluyor.

Hiç Osmanlıca bilmiyorum, buradan başlayabilir miyim?

Başlangıç dersinden başlamak gerekiyor. Belge okuma, matbu metni sökebilen biri için.

Doğrudan el yazısına girmek çoğu kişide moral bozuyor ve gereksiz yere uzatıyor.

Ne kadar sürer?

Belgeye göre değişiyor. Tek sayfalık okunaklı bir rik’a mektup birkaç derste çözülebilir; siyakatla tutulmuş bir defter çok daha uzun sürer.

Belgeyi gördükten sonra net konuşuyorum.

Türkiye dışından katılabilir miyim?

Evet. Ders çevrim içi olduğu için yer fark etmiyor. Saat farkını programı kurarken hesaba katıyoruz.

Bu ders için teklif alın

Durumu bir iki cümleyle anlatmanız yeterli. Bir iş günü içinde uygun saatleri ve net bir ücret teklifini yazıyorum. Bu aşamada hiçbir şeye bağlanmış olmuyorsunuz.

Telefonu da yazmanızı istiyorum, çünkü teklif için çoğu zaman iki cümle konuşmak e-postayla yazışmaktan hızlı oluyor.

Diğer dersler